استان ها

عوامل اصلی «کودتای ۲۸ مرداد سال ۳۲» چه کسانی بودند؟

به گزارش خبرگزاری گیلونا؛ کودتای 28 مرداد 1332 به رهبری عوامل انگلیس و آمریکا شکل گرفت. میز کودتا چند ماه پیش توسط نیروهای سیا و MISCS انگلیس در سفارت آمریکا تشکیل شد.

بخش اول کودتا توسط آمریکا به نام “عملیات آژاکس” شکل گرفت. این کار با کمک بزرگان پهلوی خواهر دوقلوی شاه هدایت می شود. انگلیسی ها او را از ایتالیا به کشور منتقل می کنند تا دستور برکناری مصدق از نخست وزیری را بگیرد.

محمدرضا پهلوی در خاطرات خود نوشت که ابتدا از امضای حکم برکناری محمد مصدق می ترسید، اما اشرف پهلوی منصوب انگلیسی ها به او اطمینان داد که خارجی ها از او حمایت خواهند کرد.

هنگامی که شاه سرانجام دستور عزل مصدق و انتصاب زاهدی را به نخست وزیری امضا کرد، روزولت و همکارانش در خط اول سند گزارش سیا با حروف انگلیسی می نویسند: «الحمدالله» و بعد می گویند «بالاخره فشارها جواب داد»!

در 25 مرداد 1332 کودتا علیه دولت قانونی مصدق آغاز شد. دولت انگلیس نیز از رادیو فارسی بی بی سی برای تبلیغ تبلیغات خود علیه مصدق استفاده کرد و شاه متوجه شد که انگلیسی ها با استفاده از عبارت «دقیقا نیمه شب است» از او حمایت می کنند.

(نامه برکناری مصدق با امضای شاه)

پیام برکناری مصدق برای «سرهنگ نصیری» رئیس وقت گارد سلطنتی و یکی از فرماندهان ارتش وفادار به شاه ارسال شد. در همین حال بخشی از نیروهای مسلح به منزل رئیس ستاد کل ارتش یورش بردند و وی را دستگیر کردند. علاوه بر این، گروهی به خانه برخی از نیروهای مرتبط با مصدق رفتند. حسین فاطمی وزیر امور خارجه می رود و او نیز دستگیر می شود.

گفته می شود یکی از سربازان جوان ارتش وفادار به مصدق، نیمه های شب با خانه اش تماس می گیرد و خبر کودتا را می دهد. مصدق بلافاصله در 4 مرداد، سرهنگ نصیری را که با تانک از سعد آباد به خیابان کاخ (فلسطین کنونی) نقل مکان کرد و تسبیح بر تن داشت دستگیر کرد و کودتا در ابتدا شکست خورد. شاه بلافاصله از رامسر به بغداد و روم می گریزد و زاهدی مخفی می شود.

یکی از گلوگاه های توطئه آمریکا در این کودتا در این سه روز رخ خواهد داد. هندرسون، سفیر آمریکا در تهران که خود یکی از عوامل کودتا بود، پس از شکست مرحله اول به دیدار مصدق می‌رود و او را تهدید می‌کند که اگر مردم عادی در تظاهرات شرکت کنند و بخشی از کمونیست‌ها تحریک شوند، جلوی کمونیست‌ها را بگیرد. انگلیسی ها وارد صحنه شدند، همان طور که مصدق حمایت مردم را نادیده گرفت و دستور ممنوعیت تظاهرات را صادر کرد.

در 6 مرداد همان سال، آیت الله کاشانی نامه ای به مصدق نوشت و به وی هشدار داد که دیگر کودتای انگلیسی ها انجام ندهد، اما مصدق در پاسخ به آیت الله کاشانی، خود را وابسته به آرای مردم دانست و نصایح وی را فراموش کرد.

سرانجام طرح دوم کودتا به نام «چکمه» توسط انگلیسی ها طراحی و اجرا شد و پس از خروج مردم از خیابان، نیروهای وفادار به شاه به خانه مصدق حمله کردند و آن را ویران کردند. مصدق پس از 24 ساعت تسلیم فرماندار نظامی تهران شد و پس از تشکیل جلسات رسمی دادگاه به سه سال حبس و تبعید در احمدآباد نظرآباد محکوم شد و سرانجام در سال 1343 درگذشت.

اما عوامل اصلی این کودتا چه کسانی بودند؟ عوامل متعددی از نظری تا عملیاتی در این کودتا نقش داشتند که به شرح زیر است.

1- کرمیت روزولت: او نوه تئودور روزولت، رئیس جمهور سابق آمریکا بود. وی زمانی رئیس سازمان سیا در منطقه غرب آسیا به شمار می رفت و در برپایی کودتای 28 مرداد 1332 نقش اول را داشت.

او رئیس جمهور وقت آمریکا را متقاعد کرد که نخست وزیر قانونی ایران را با کودتا سرنگون کند. او اصالتا یهودی بود و در آرژانتین به دنیا آمد. روزولت در سال 2000 در سن 86 سالگی درگذشت.

2-نورمن شوارتسکفاو در سال 1895 متولد شد و یک ژنرال آمریکایی است. وی از عوامل عالی رتبه سیا آمریکا بود و از معماران اصلی کودتای 28 مرداد 1332 به شمار می رود.

ابتدا رئیس کمیته مستشاری آمریکایی ژاندارمری ایران در دهه 40 بود و بعداً مخفیانه برای سازماندهی کودتای 28 مرداد به ایران بازگشت. وظیفه اصلی آن نفوذ در جریانات کمونیستی برای برآشفتن جامعه اسلامی ایران بود تا از این طریق بتواند مردم ایران را از نفوذ کمونیست ها بترساند.

3- سید ضیاءالدین طباطبایی یزدی: نام او همیشه در کودتا علیه ایران مطرح است. او نخست وزیر دولت کودتای 12 اسفند 1299 بود و بعد به فلسطین می رود و برای صهیونیست ها زمین می خرد. پس از جنگ جهانی دوم به ایران آمد و روزنامه رعد را منتشر کرد. سال‌هاست که از آن به عنوان انتخاب مستقیم و واضح انگلیسی‌ها برای پست نخست‌وزیری یاد می‌شود.

وی به شدت با مصدق و آیت الله کاشانی مخالف بود و با سفارت انگلیس ارتباط مستقیم داشت تا جایی که او را به نام انگلیسی ضیاءالدین خطاب می کردند. او در روزنامه هایش نقش رابط با مطبوعات را علیه مصدق بازی می کرد. او در سال 1348 در تهران در آرزوی نخست وزیری ایران درگذشت.

4- شعبان جعفری: معروف به شعبان بی مخ. عامل اصلی کودتای 28 مرداد 1332 همین شخص است. او که به خود لقب تاجبخش داده بود، در 7 مردادماه توسط مامورانش از زندان آزاد شد و در غروب آن روز کودتا ترتیب داد و به مراکز صدا و سیما و خانه مصدق حمله کرد و با چوب و چماق به طرفداران مصدق حمله کرد. حملات

پس از بازگشت شاه از روم به استقبال او می رود. او در جریان انقلاب اسلامی از ایران به آمریکا گریخت و سالها بعد در سالگرد کودتای 28 مرداد 1384 درگذشت. او برای کودتا 25000 دلار از سفارت انگلیس دریافت کرد و بعدها در آمریکا کباب می شود. تا آخرین لحظه عمرش از شاه دفاع کرد!

5- Shaper J. Reporter: او پسر کودتا است. پدرش اردشیر گزارشگر کودتای 12 اسفند 1299 را طراحی کرد و خود نقش اصلی و اساسی در کودتای 28 مرداد 1332 داشت و عامل اصلی یهودی و سازمان اطلاعات جهانی (بادامن) به شمار می رفت. شبکه) و انگلیسی ها در خارومیانه و ایران.

او عملیات آغازین و معرفی دوم کودتای 28 مرداد را طراحی کرد. شایعه شده بود که او به دلیل فرار مالیاتی در مونیخ زندگی می کرد و به آلزایمر مبتلا شده بود. برخی گفته اند که او هنوز در لندن زندگی می کند. شاپور روزنامه نگار در سال 2005 (مارس 2005) در آرژانتین بر اثر سرطان درگذشت.

6- نعمت الله نصیری: وی در کودتای 28 مرداد 1332 سرهنگ و فرمانده گارد جاویدان شاه بود. او مسئول رساندن حکم عزل مصدق به خانه اش بود. البته از 25 تا 28 مرداد در دست نیروهای وفادار به ارتش مصدق بود که پس از کودتای موفق روز گذشته آزاد شد و پس از بازگشت شاه به درجه سرلشکری ​​نائل شد.

وی تا سال 1357 یکی از نیروهای وفادار به شاه محسوب می شود و بعدها از سال 1343 تا 1357 با درجه ستوانی ریاست ساواک را برعهده داشت و سیاه ترین روزها و جنایات شاه توسط نیروهای او رقم خورد. در سال 57 و در جریان اصلاحات شاه توسط وی دستگیر و پس از انقلاب اسلامی توسط دادگاه انقلاب به اعدام محکوم و در 22 بهمن تیرباران شد.

7-عباس فرزانگان: از سیاستمداران و سربازان دوره پهلوی است. مدتی به عنوان وابسته نظامی ایران در ایالات متحده آمریکا کار کرد و نقش مهمی در هماهنگی کودتای 28 مرداد در ایالات متحده داشت.

فرزانگان با سرهنگ جورج کارول، “رهبر نظامی سیا در عملیات کودتا” رابطه داشته و سایر عوامل نظامی وابسته به آمریکا مانند سرلشکر نادر باتمانگلیچ، سرهنگ حسن اخوی و سرهنگ ولی محمد زندکریمی را در صحنه آورده است. و ملاقات خود را با سرهنگ کارول در سفارت ترتیب داد و ایالات متحده خود را در تهران سازمان داد. پس از پیروزی سران کودتا، زاهدی به فرزانگان و کارول دستور داد تا پایان عملیات را اعلام کنند و وظیفه تعیین فرماندهان نظامی و دستگیری مخالفان به فرزانگان محول شد. وی در سال 1382 در آمریکا درگذشت.

8- فضل الله زاهدی: نخست وزیر کودتای 28 مرداد همین شخص است. روزی در جبهه آلمان و نازی با انگلیسی ها می جنگد و به تعبیر آنها به فلسطین و عراق تبعید می شود. تبعیدی که خیلی ها آن را دروغین می دانند. وی پس از پیروزی در کودتای 28 مرداد 1332 و در سال 1333 سناتور همدان در مجلس سنای نخست وزیری ایران بود و در سرکوب قیام جنگل نیز حضور داشت.

او در دوران نخست وزیری به مصدق نزدیک شد و حتی سمت وزیر کشور را بر عهده گرفت. اما بعدی بعد از مدتی شروع به توطئه می کند. او 7 مرداد به رادیو رفت و برنامه هایش را توضیح داد. با بازگشت شاه به زاهدی درجه ستوانی اعطا شد. روابط خود را با دولت انگلیس که در زمان مصدق قطع شده بود از سر گرفت و در 31 فروردین 1333 با نظارت وزیر اقتصاد و دارایی علی امینی مذاکرات نفتی را آغاز کرد که منجر به قرارداد یا قرارداد کنسرسیوم امینی شد. صفحه. با شاه اختلاف پیدا کرد و در 26 فروردین 1334 استعفا داد و به ژنو رفت.

9-دونالد نیوتن ویلبر: در ایران کارشناس فرش بود. اما در واقعیت، او نقش یک جاسوس برای سیا را بازی کرد. شهرت او عمدتاً به دلیل مشارکت در برنامه ریزی عملیات تی پی آژاکس است که منجر به کودتای 28 اوت شد.

گفته می شود که او نویسنده داستانی در مورد این عملیات است که ظاهراً یک سند محرمانه سیا بوده و در سال 2000 در نیویورک تایمز منتشر شده است.

10- اسدالله رشیدیان: او نیز از فرزندان کودتای ایران است. یک روز پدرش رضاخان را با توطئه انگلیس به قدرت رساند و روزی دیگر به همراه انگلیس و آمریکا حکومت قانونی ایران را سرنگون کرد.

قبل از انقلاب ۵۷ اسدالله رشیدیان سرمایه خود را از کشور خارج کرد و به انگلستان رفت و در اوایل دهه ۶۰ درگذشت. در برنامه دوم سازمان سیا برای انجام کودتای 1332 با کمک رشیدیان، ماموران سیا موفق شدند دستور عزل مصدق و دستور نخست وزیر لشکر زاهدی را از محمدرضا پهلوی بگیرند. او یک تاجر ثروتمند یهودی بود.

11-اشرف پهلوی: او خواهر دوقلوی شاه بود. مصدق او و خانواده سلطنتی را به دلیل دخالت در امور کشور از ایران اخراج کرد. نقش او در متقاعد کردن شاه برای امضای فرمان تیراندازی مصدق بسیار تأثیرگذار بود. او بعدها یکی از ارکان حکومت پهلوی بود و نقش اساسی در ترانزیت مواد مخدر در کشور داشت.

روایات غیراخلاقی او مشهور شد و پس از انقلاب اسلامی کشور را ترک کرد و به آمریکا رفت. وی در کودتای 28 مرداد 1332 مستقیماً با سفارت انگلیس در ارتباط بود و در 27 دی 1393 در سن 96 سالگی در مونت کارلو موناکو درگذشت.

12- لوی هندرسون: زمانی که مصدق موضوع ملی شدن نفت را مطرح کرد، سفیر آمریکا در ایران بود. نام او در آمریکا «آقای سرویس خارجی» بود. به گفته وی، اگر ایران از سوی غرب و آمریکا کمک نشود، ممکن است انقلاب کمونیستی در ایران رخ دهد. رویکرد هندرسون مبتنی بر حمایت شاه از مصدق و همچنین حمایت از منافع انگلستان بود که باعث شد.

هندرسون نقش تعیین کننده ای در سقوط حکومت ملی ایران داشت. مقامات آمریکایی نیز این مشکل را برجسته کردند و از آن به عنوان کلید اصلی کودتای 28 مرداد یاد کردند. برای این نقش بود که به گفته غلامرضا نجاتی یک میلیون دلار از سوی حکومت پهلوی جایزه گرفت.