فرهنگ و هنر

تولستوی هم مانع جنگ روسیه نشد

محمود حدادی معتقد است که فرهنگ هرگز در هیچ کجا مانع جدی جنگ نبوده است و می گوید هرگز جهانی بدون جنگ ندیده است.

استادیار گروه زبان و ادبیات آلمانی دانشگاه شهید بهشتی و مترجم در گفت وگو با گیلونا در دو گروه زمانی به بحث جنگ در ادبیات به ویژه آثار ادبی آلمانی مانند برادرکشی هابیل و قابیل پرداختند. گفت: اولین جنگ سی ساله است. در آلمان در قرن هفدهم، که قرن گذر از قرون وسطی (ملقب به تاریکی) بود، جنگ عقایدی در گرفت. زیرا مذهب مسیحی که کاتولیک تنها نماینده آن بود، دچار فساد اخلاقی، مالی و زمینی شده بود. در نتیجه برخی از مسیحیان اعتراض و مذهب خود را جدا کردند و پروتستان شدند.

وی ادامه داد: این جنگ فکری بین آنها 30 سال طول کشید و عملا دو نسل از انسان ها را قربانی کرد. در آن زمان جنگ به جنگ محدود نمی شد و بیماری هایی مانند وبا و طاعون را به همراه داشت. در نتیجه، این یکی از فجایع بزرگ اواسط قرن هفدهم است. تمام شعرهای باروک آلمان و بسیاری از رمان ها تحت تأثیر این جنگ هستند.

محمود حدادی سپس درباره آثار ادبی آلمان متاثر از جنگ جهانی دوم گفت: مورد دوم جنگ جهانی دوم است. هر دو آثار معاصر ترجمه شده به آلمانی و بسیاری از رمان ها در طول جنگ جهانی دوم و پس از آن به مسئله جنگ جهانی دوم می پردازند. از جمله آثار استفان فرانک و آرنولد سویگ است که نمی‌توانست چیزی از آنها به ایران ترجمه شود. او نویسنده رمان های متعددی درباره جنگ های جهانی اول و دوم است.

این مترجم همچنین اظهار داشت: یکی دیگر از نویسندگان مشهوری که به موضوع جنگ پرداخته، برتولت برشت است. او که پناهنده جنگ جهانی دوم بود، شعر کوتاهی دارد که می گوید جنگ آینده اولین جنگ نیست، جنگ هایی قبلا بوده است، آخرین جنگی که پایان یافت برای من پیروزی بود و بازنده ها در میان ملت پیروز شدند. مردم از گرسنگی می مردند و در کشور شکست خورده مردم از گرسنگی می مردند. این بدان معناست که جنگ پیروزی و شکست دارد، اما برنده ای ندارد و هر دو پیروز می شوند. البته در مورد جنگ میهنی یا دفاع از وطن استثنا وجود دارد، این که یک نفر از وطن خود دفاع کند فرق می کند.

حدادی با اشاره به جنگ کنونی روسیه و اوکراین، جنگ را پدیده ای نگران کننده خواند و افزود: برشت وقتی از جنگ می گوید بیشتر به معنای فاشیسم هیتلری است. او می گوید قدرت مانند آب شور دریاست: هر چه بیشتر بنوشی تشنه تر می شوی. کسانی که به قدرت می رسند نیز همین وضعیت روحی را دارند. آنها مدام به دنبال قدرت بیشتر هستند و دنیا را از جایگاه خود می بینند. در نتیجه، فاجعه جنگ می تواند ناشی از تشنگی قدرت کسانی باشد که دیکتاتور یا دموکرات ماهری هستند که می توانند مردم را اغوا کنند.

وی در عین حال گفت: در مورد جنگ کنونی روسیه و اوکراین نمی توانم چیزی بگویم، زیرا نمی دانم واقعیت چیست، این مشکل نیز به صورت یک طرفه در اخبار دیده می شود.

در نهایت محمود حدادی در پاسخ به سوالی مبنی بر سیطره ادبیات جنگ گفت: در ادبیات همه کشورها صلح وجود دارد. مگر ادبیات ما صلح طلب نیست؟ اما من هرگز جهانی بدون جنگ ندیده ام. درست است که ادبیات فرهنگ را می سازد. بدون حافظ و مولانا و فردوسی ملتی فروتنتر از الان بودیم و مردم وقتی تحصیلکرده ترند در مقابل جنگ طلبی قدرت ها مقاومت می کنند اما فرهنگ تا کنون مانع جدی جنگ نبوده است. مگر مردم روسیه تولستوی و تورگنیف و … را ندارند؟ اینها همه افرادی هستند که تأثیر معنوی بر ملت روسیه دارند، اما اکنون روسیه در حال جنگ است!

انتهای پیام/