فرهنگ و هنر

سمفونی عظیم و عجیب ماتم در بندر

گیلونا/ Buser اینجا دیر است؛ بندری باستانی که عنوان بزرگترین بندر ماهیگیری کشور را یدک می کشد و محل زندگی ماهیگیران و مذهبی ها است. ارادت عجیبی به اهل بیت (ع) به ویژه امام حسین (ع) دارند و با شور و عشقی وصف ناپذیر به اجرای مراسم عزاداری حسینی می پردازند.

برای توصیف حال و هوای این روزهای آخر در روز اربعین حسینی به کوچه های باریک این دیار کهن می رویم تا مجلس مردان زحمتکشی را با نوای بی نظیر سنج و طبل ببینیم که با نیت پاک کمر خم کرده اند. به سینه‌ها تقسیم شده و در دستانشان، با چرخش به سمت راست سینه‌اش ضربه می‌زنند و کمی دورتر، زنان و دخترانی که بند مشکی بر سر بسته‌اند و سینه‌های زنانه موهای خود را روی سر می‌گذارند. عزاداری بر حسین و یارانش; عجب سمفونی عجیبی است. نوحه ها و چهره های چروکیده از اشتیاق و اندوه… بله، این سمفونی هم عظیم است و هم عجیب.

میهمان منطقه «عربه» یکی از قدیمی ترین محله های دیر در قدیمی ترین هیئت ترحیم شهر خواهیم بود. هیئتی با موکب هایی که در کنار آن ایستاده اند مرتباً با چای، کیک، شربت و قهوه از عزاداران پذیرایی می کنند. نام این شورا «ابوالفضل» است که در سال 1325 با همت یکی از صیادان این منطقه به نام «زرعباس احمدپور» تأسیس شد.

تأسیس هیئت حسینی دیری در دهه 1330

احمد احمدی عکاس و مستندساز اهل دیری در این باره به گیلونا می گوید: در دهه 30 زائر عباس احمدپور که به ماهیگیری و مسافرت مشغول بود و دائماً برای تجارت به کشورهای حاشیه خلیج فارس سفر می کرد، تصمیم گرفت که با همدلی برخی از همسایگان خود تأسیس کند. هیئت عزاداری امام حسین (ع) و شهدای کربلا در دیر. وی در سفر به بحرین 10 زنجیر و یک هارپسیکورد و یک بلندگو خرید و با خود به بندر برد و با تأسیس هیئت ابوالفضل مراسم زنجیر زنی و سینه زنی و آواز خوانی را در این شهر برگزار کرد. همان ایام ماه محرم و صفر. نوحه این مراسم را خودش عهده دار شد.

ادامه می‌دهد: این هیئت به همراه هیئت دیگری که در منطقه سید صفا واقع شده است، یکی از قدیمی‌ترین هیئت‌های مذهبی شهرستان دیر محسوب می‌شود که هر ساله با فرا رسیدن ماه محرم و صفر، مراسم عزاداری امام حسین (ع) را برگزار می‌کند. (علیه السلام) و یارانش با شکوه فراوان. در این هیئت علاوه بر عزاداری و تعزیه، غذا طبخ و بین نیازمندان و مردم توزیع می شود.

احمدی با بیان اینکه مردم دیر که اکثراً صیاد و دریانورد هستند در ارائه پیشنهادات این هیئت بسیار همکاری می کنند، تصریح می کند: مثلاً اگر صیادی 20 گرگور داشته باشد در طول سال 1 گرگور را به امام حسین(ع) تقدیم می کند. همه درآمد را جمع می کند و در ماه محرم به متولی تحویل می دهد یا اگر تاجر باشد برنج و چای و شکر و شربت و … می خرد. در هر سفر دریایی که به قصد تقدیم به امام حسین (ع) می کند و آنها را به هیئت می برد. علاوه بر این، کشاورزان سالانه 4 یا 5 راس گوسفند یا بز را به شورا تقدیم می کنند. این عادت پسندیده از دهه 30 تا امروز که هیئت توسط بچه ها و همسایگان زارع عباس تشکیل می شود در بین مردم دیرباب رایج است و همه تا حد امکان این مسیر را طی می کنند.

به یاد داشته باشید: در این شهر نذوراتی مانند برنج، خورش، قیمه، شله زرد، نان محلی (آرد تنوری)، برنج سرخ شده، حلیم، نخود، چای، شربت، شیر و قهوه بین عزاداران و مردم توزیع می شود. نان محلی مخصوص مردم این کشور است و معمولا برای تهیه نان محلی که به آن «گرده» می گوییم، زنان و هیئت های همسایه دور هم جمع می شوند و این نان ها را در تنورهای فلزی یا سفالی می پزند و با حلوای زرد تقسیم می کنند.

محتک علی اصغر یکی از قدیمی ترین آیین های عزاداری است

این مستندساز در ادامه به دیگر آئین های مهم عزاداری حسینی در دیر اشاره می کند و بیان می کند: محتک علی اصغر (مختک یا مختک) یکی از قدیمی ترین آیین های عزاداری است که در دهه اول محرم در بین بانوان دیری برگزار می شود. نمادهای علی اصغر که قدمتی طولانی دارد به نوحه و ضرب و شتم مشغول است. این آیین دست به دست در میان زنان مومن بوده تا به دست خانم رنجبر که امروز مسئولیت برگزاری این مراسم را بر عهده دارد. زنان دیری به این مراسم اعتقاد دارند و به آن نیازمندند. از نظر آنها مختک علی اصغر ضامن سلامتی کودکان و رفع نیازهای زنانی است که می خواهند فرزند داشته باشند.

احمدی همچنین تجمع همه هیئت های عزاداری شهرستان و اقامه نماز جماعت در روز عاشورا به حسینه اعظم معروف به حسینه مطم آقا را یکی دیگر از آیین های ممتازی می داند که در ایام سوگواری امام حسین (ع) و یاران باوفایش برگزار می شود. وی می افزاید: در این روز در آهو روز قیامت برپا می شود. همه دسته های زنجیر زده و عزادار دیر در این مکان جمع می شوند و گریه می کنند. در این مراسم شکوه عزاداری و اوج غم و اندوه مردم دیر را به خوبی می بینید، گویی امام حسین (ع) و یارانش امروز به شهادت رسیده اند. بی شک شهادت رهبر شهیدان و یارانش همیشه برای ما تازگی دارد.

عبور از محله عرب به ساحل

وی می افزاید: در این گردهمایی گروه های بی بی در ردیف دوم و تیم های سنج و دمام زنی در ردیف اول به سینه زنی و مرثیه خوانی می پردازند و از حسینه خارج می شوند و پس از عبور از محله عرب نشین این شهر. در کنار ساحل به محل تعزیه بروید و در این میان مردم پشت سر آنها حرکت می کنند.

این عکاس و مستندساز سپس در پایان با اشاره به اهمیت اربعین در بین مردم دیر می گوید: همه ساله همزمان با اربعین مردم دیر به ویژه کسانی که حماسه پیاده روی اربعین را از دست داده اند از حسینه حرکت می کنند. سید مرتضی تا امامزاده ابوالقاسم و طی مسافتی حدود 4 کیلومتر، در این مسافت پیاده و گریه و گریه کنید. امروز هم همه با پای پیاده به امامزاده ابوالقاسم می آیند و از این عزاداری بزرگ ابراز ناراحتی می کنند.

در پایان این گزارش لازم به ذکر است که عزاداری در دیر از روز اول محرم آغاز می شود که در آن عزاداران به ضرب صندوق و سنج و طبل و مدیحه سرایی می پردازند اما از روز چهارم زنجیر به عزاداران و عزاداران اضافه می شود.عشاق. حسینی این دسته که محله به محله می روند ابتدا در محله خود گریه می کنند. البته محله سید صفا که یکی از محله های قدیمی دیر است، علاوه بر تیم های برنج، سنج و طبل، قدیمی ترین تعزیه این شهر و در واقع قدیمی ترین تعزیه شهر را نیز اجرا می کند. دیر محدود به این محله است.

انتهای پیام