فرهنگ و هنر

شاهنامه ضدّ زن نیست – گیلونا

محمدعلی اسلامی ندوشن می گوید: شاهنامه برخلاف آنچه بیگانگان می شناسند، کتابی علیه زنان نیست. در تمام دوران پهلوانی به جز سودابه یک زن دیده نمی شود. بیشتر زنان شاهنامه از نمونه های برجسته زنان کامل هستند.

به گزارش گیلونا، صفحه منتسب به محمدرضا شفیعی کدکنی در ستونی به مناسبت جشن سپندارمذگان با انتشار بخشی از مقاله جلال خالقی مطلق «مردگیران» در | سپندارمزگان | مردگیران | او نوشت: «در ایران باستان جشن بهار زنان بود که در آن زنان آزادی بیشتری داشتند و به ویژه «دختران خوش شانس» را تشویق به همسرگزینی می‌کردند و به همین دلیل این جشن را «مردان» می‌نامیدند. جشن پنجمین اسفند بود. بی جهت نیست که روشنفکران ایرانی لااقل در این روز کنگره ها و نشست های ویژه ای با موضوع زنان برگزار کنند تا آن خاطره را زنده کنند».

این صفحه همچنین با به اشتراک گذاشتن گزیده ای از کتاب «آواها و امامان» نوشته محمدعلی اسلامی ندوشن به زنان شاهنامه می پردازد. در این مطلب می خوانیم: «این زنان هستند که به ماجرای غم انگیز آب و رنگ داده اند، اگر تهمینه نبود، مرگ سهراب اینقدر مؤثر و غم انگیز نبود، مرگ فرود نیز اگر بود. نه برای جریره و مرگ سیاوش اگر فرنگیس نبود و مرگ اسفندیار اگر کتایون نبود و مرگ رستم و تراژدی زال اگر رودابه نبود در شاهنامه تصویر تراژیک زن به اصیل ترین و خالص ترین شکل، یعنی به عنوان یک مادر و همسر به تصویر کشیده شده است، نه به عنوان یک عاشق.

شاهنامه برخلاف آنچه بیگانگان می دانند، کتابی علیه زنان نیست. در تمام دوران پهلوانی به جز سودابه یک زن دیده نمی شود. بیشتر زنان شاهنامه از نمونه های برجسته زنان کامل هستند. آنها علاوه بر داشتن خرد و بزرگواری، از جوهره زنانگی و زیبایی نیز به نحوی غنی بهره می برند. حتی زنان خارجی هم چون به ایران می پیوندند از ته دل ایرانی می شوند و طرف خوبی را می گیرند که طرف ایران است.

عشق در شاهنامه در عین حال پاک و نجیب است. رابطه زن و مرد بدون توسل به تکلیف و تصنع از تمدن و فرهنگ برخوردار است.
فقط یک مورد می بینیم که عشق فایده ای ندارد و آن عشق ناگهانی سهراب به گردآفرید است.
عشق ناپاک فقط یک مورد است و آن عشق سودابه به سیاوش است. در چهار مورد از شش مورد، زن ابتدا ابراز محبت می کند.

در شاهنامه زنان جسارت بیشتری برای ابراز عشق دارند. این ناخودآگاه به استثنای سودابه به هیچ وجه مانع عفت و پاکدامنی نمی شود.
چهار زنی که در ابراز عشق پیش قدم هستند:
تهمینه در رستم، سودابه در سیاوش، منیژه در بیژن و کتایون در گشتاسب. عشق زال و رودابه همزمان بیان می شود. در یک مورد، مرد در ابراز عشق پیشقدم می شود و این سهراب است.
استاد دکتر محمدعلی اسلامی ندوشن

این صفحه نوشت: تا پنجمین روز (سپندارمزروز) اسفند ماه، درباره جشن باستانی «سپندارمذگان» و آیین باستانی تکریم زنان ایرانی صحبت خواهیم کرد.

انتهای پیام/