فرهنگ و هنر

«قره‌حسنلو» زیرسایه کارخانه فولاد می‌رود؟

محوطه باستانی «قره حسنلو» نمین که مدت‌ها به دلیل قرار گرفتن در محدوده کارخانه فولاد در وضعیت نگران‌کننده‌ای قرار داشت، پس از یک سال اعتراض و پیگیری، سرانجام به ثبت آثار ملی رسید، اما نگرانی‌ها همچنان پابرجاست. درباره حریم خصوصی و وضعیت حفاظت از این سایت. Antico ادامه می دهد. رئیس اداره میراث فرهنگی استان اردبیل در عین حال معتقد است که وضعیت فعلی «قره حسنلو» نگران کننده نیست و به زودی مرزهای آن مشخص می شود.

فردین عینی، رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اردبیل در گفت وگو با گیلونا، درباره وضعیت فعلی محوطه باستانی «قره حسنلو» و تعیین حدود آن، گفت: باستانی باستانی سایت قره حسنلو پس از گمانه زنی ها به مساحت 3300 متر مربع مشخص شد. فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است. برای تعیین حریم این تپه تاریخی باید شورای فنی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری تشکیل شود و در اولین جلسه این شورا پیشنهادهای تعیین حریم مورد بررسی و تدوین قرار گیرد. پس از تایید این توصیه، حریم این منطقه مشخص می شود و دیگر مشکلی در این زمینه وجود نخواهد داشت.

وی در پاسخ به نگرانی در خصوص تعیین حریم این محوطه باستانی به دلیل فعالیت کارخانه فولاد و آهن اسفنجی، خاطرنشان کرد: تعیین حریم این محوطه باستانی با توجه به ضوابط کلی موجود برای تعیین حریم همه بناهای تاریخی و همچنین ضوابط خاصی که شرایط مکانی این منطقه تعیین می کند، ساخته خواهد شد.

رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اردبیل افزود: بر اساس ضوابط عمومی تعیین مرز، در محوطه باستانی قره‌اسانلو مشکلی وجود ندارد و فاصله تا کارخانه مناسب است. تنها در یک بخش یک ساختمان برجی وجود دارد که پژوهشکده میراث فرهنگی را تعیین می کند.

وی در تشریح وضعیت فعلی کارخانه فولاد که در محوطه باستانی قره حسنلو واقع شده است، تصریح کرد: در تیرماه سال 1400 سرمایه گذار درخواست 97 هکتار زمین در این منطقه برای احداث و استقرار کارخانه فولاد اسفنجی کرد، ضمن اینکه میراث فرهنگی وی با بررسی های خود و آثار تاریخی کشف شده در این منطقه اعلام کرد که 3300 متر مربع از آن زمین منطقه تاریخی محسوب می شود و به جز این منطقه، سرمایه گذار می تواند در سایر نقاط زمین کارخانه احداث کند.

آئینی گفت: سرمایه گذار این درخواست را قانونی کرده و نمی توانیم به این درخواست اعتراض کنیم زیرا بخشی از این زمین باستانی است. سرمایه گذار و طراحان کارخانه فولاد قبل از ثبت محدوده تاریخی قره حسنلو و تعیین مساحت آن اعلام کردند که برای مشکلات فنی نصب دستگاهی در قسمتی به مساحت 3300 متر مربع ضروری است. در قرارداد تصریح شده است که در صورت برخورد با آثار تاریخی در حین اجرای پروژه، طرح نجات آثار تاریخی باید زیر نظر شورای فنی پژوهشکده انجام شود، بنابراین فعالیت آنها مشکل قانونی نداشته است. اما خوشبختانه قبل از تشکیل شورا از نظر فنی این محوطه باستانی به ثبت ملی رسید و مقرر شد این محوطه به همین شکل باقی بماند.

رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اردبیل گفت: دیگر نگرانی بابت فعالیت فولاد و گسترش آن وجود ندارد و دیگر به منطقه «قره حسنلو» نزدیک نخواهد شد. در حال حاضر هیچ کار ساختمانی در نزدیکی منطقه تپه قره حسنلو در حال انجام نیست. در جریان این فعالیت ها، قبل از ثبت سایت، هیچ حمله ای به محوطه باستانی قره حسنلو صورت نگرفت. این پروژه از یک طرف کمی با محوطه این تپه فاصله دارد و در قسمت های دیگر با محوطه باستانی «قره حسنلو» بیش از 10 تا 15 کیلومتر فاصله دارد. این تپه نه مورد بررسی ملی قرار گرفت و نه شناسایی شد و تا زمانی که شرکت این منطقه تاریخی را بررسی نکرد، شناسایی نشد. شاید اگر بررسی نمی شد این منطقه شناسایی نمی شد. ضمناً همین شرکت برای تعیین تکلیف این میدان تاریخی با مرکز تحقیقات قرارداد بست و هزینه قرارداد را نیز پرداخت کرد.

وی ادامه داد: یکی از طرح های امسال پس از ثبت محوطه باستانی قره حسنلو، حفاظت از آن است که باید به تایید شورای فنی برسد. در این برنامه حفاظتی قصد داریم کاوش‌هایی که انجام داده‌ایم و دیوارهای معماری بدون روکش را با کاهگل و یا با پوشش‌های پیشنهادی و تایید شده توسط شورای فنی پژوهشگاه بپوشانیم. در همین راستا گزارش کاوش های انجام شده در این محوطه باستانی در 600 صفحه گردآوری و به پژوهشگاه میراث فرهنگی که مورد تایید پژوهشگاه نیز می باشد ارسال شد. پس از بررسی شورای فنی پژوهشگاه، در خصوص اقداماتی که در محوطه تاریخی قره حسنلو و طرح های حفاظتی آن انجام شود، تصمیم گیری خواهد شد و ما موظف هستیم به این تصمیمات عمل کنیم.

آئینی گفت: با توجه به اینکه پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری گزارش های اکتشافی ارائه شده را تایید کرده است، شورای فنی به زودی تشکیل می شود.

رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اردبیل نیز تصمیم برای ادامه و انجام کاوش های بیشتر در این محوطه باستانی را منوط به تصمیم و نظر شورای فنی پژوهشگاه میراث دانست. فرهنگی و آنچه تاکنون در این سایت به دست آمده است بیان شده است. : در آخرین کاوش های انجام شده در اردیبهشت 1401 در این محوطه باستانی، 44 اثر تاریخی از قبیل قیچی، ابزار فلزی، سکه، سرامیک و اشیای تزیینی کشف شد که به انبار شیخ صفی الدین اردبیلی منتقل شد.

وی افزود: اشیای موزه ای با اشیای کاوش و مطالعه متفاوت است. اشیای موزه ای برای عموم به نمایش گذاشته می شود، بنابراین عموماً اشیایی قابل توجه و کامل هستند، در حالی که اشیایی که در کاوش های تپه «قره حسنلو» کشف شد، بیشتر جنبه مطالعاتی دارد و تنها دو یا سه مورد از آنها قابل نمایش است. موزه‌ها که پس از انجام مطالعات و تحقیقات به موزه منتقل می‌شوند تا در معرض دید نمایشگاه قرار گیرند.

رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اردبیل درباره تعیین تکلیف محوطه باستانی «قره حسنلو» بیان کرد: پیشنهاد ما برای این محوطه تاریخی تبدیل آن به محوطه موزه است که سرمایه گذار شرکت به آن تبدیل شد. در این زمینه موافقت کردند و حتی تمایل خود را برای استفاده از شکل هندسی بنای مذهبی در لوگوی شرکت و کارخانه اعلام کردند.

در اسفند ماه سال 1400 مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اردبیل از کشف تمدنی 3000 ساله در منطقه «قره حسنلو» خبر داد. این در حالی است که در تیرماه همان سال تحقیق و تفحص برای احداث و ایجاد کارخانه فولاد در این منطقه ارائه شد و شرکت سرمایه گذار درخواست 97 هکتار را داشت در حالی که محوطه باستانی قره حسنلو جزء این اراضی محسوب می شود و از این رو نگرانی از تخریب وجود دارد. امکان وجود این محوطه تاریخی و سازه باستانی کشف شده در آن محرز شد و پس از آن عملیات اکتشاف نجات این محوطه در تاریخ 6 بهمن 1400 برای شناسایی محوطه و بررسی توالی فرهنگی آن آغاز شد.

با وجود حفاری های نجات، نگرانی ها در مورد پروژه اقتصادی در دست اجرا در محوطه باستانی قره حسنلو ادامه یافت. نگرانی از محوطه تاریخی که هنوز در فهرست میراث ملی ثبت نشده و دارای منطقه و حریم نامعلومی است. در همین راستا کمپینی با عنوان «میراث باستانی قره حسنلو ویلکیج را کشف کنید» نیز راه اندازی شده است. در این کمپین از وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، وزیر صنعت، معدن و تجارت و رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی خواسته شد: نسبت به ثبت ملی این دستور اقدام شود. صادر شده برای توقف هرگونه عملیات ساختمانی و ساختمانی در حریم باستانی و رعایت حریم قانونی و کارشناسی، دستور عملیات احداث سقف موقت جهت حفاظت منطقه در برابر بارش و تابش نور خورشید صادر شود.در خصوص ساخت و ساز اقدام فوری لازم است از محوطه باستانی منطقه و انتقال یافته ها به محوطه.صنایع فولاد».

در پی این پیگیری ها و نگرانی دوستداران میراث فرهنگی، نادر فلاحی – مدیرکل وقت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اردبیل – در 19 مرداد 1400 اعلام کرد که محوطه باستانی قره حسنلو در فهرست ثبت شده است. از آثار ملی به شماره 33804، اما پس از ثبت ملی این محوطه باستانی موضوع دیگری برای تعیین مرز است، سوال سرمایه گذار شرکت آهن و فولد الماس در اراضی محوطه قره حسنلو و نوع فعالیت این شرکت در محدوده. از این محوطه باستانی که پرونده قره حسنلو را همچنان باز گذاشته است.

انتهای پیام