فرهنگ و هنر

چه فراز و فرودهایی در قلب و تاریخ خراسان بزرگ نهفته است؟/۲

گیلونا/ خراسان رضوی خراسان بزرگ سرزمینی تاریخی و کهن است که قدمت آن به تاریخ سکونت انسان بر روی زمین می رسد. این سرزمین پهناور که همواره مهد تمدن در آن سوی رودخانه، در شرق و شمال شرق امپراتوری بزرگ اقوام مختلف پارسی و آریایی بوده است، توانسته است خدمات فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و ارتباطی بسیاری را به مردم ارائه دهد. ساکنان شرق و غرب جهان در طول تاریخ. راه معروف ابریشم که از این ناحیه می گذشت، نه تنها مسیر بازرگانان و کاروانیان بود، بلکه راه تبادل، انتقال و اشاعه فرهنگ و ادب فارسی بود.

رجبعلی لبافخانی، محقق و باستان شناس خراسانی در گفت وگو با گیلونا، شکوه و عظمت استان خراسان در دوره های اخیر را برجسته کرد و اظهار کرد: در حدود هزاره چهارم قبل از میلاد تا هزاره سوم قبل از میلاد، یعنی از 6000 تا 5000 میلادی. سال ها پیش که عصر برنز و عصر طلایی فرهنگ است. بوشرا معروف است، ما در دشت مشهد، در دشت نیشابور و همچنین در بخش‌هایی از دامنه‌های شمالی و شرقی کوپداغ در ترکمنستان و افغانستان که قلمرو خراسان آنجا محسوب می‌شد، مکان‌های زیادی داریم.

وی گفت: در آن زمان و پس از آن فرهنگ بسیار درخشانی هم از نظر دانش معماری و هم از نظر طراحی اشیا و لوازم زندگی وجود داشت که در آن زمان چهره بسیار نفیسی در شهر نیشابور کشف شد. زمان که در واقع نوعی نماد است و نمایانگر نوعی فرهنگ است که در آن زمان در سراسر قلمرو خراسان بزرگ رایج بوده و شاید جنبه مقدس و نمادینی در این آیین وجود داشته است.

لبافخانیکی گفت: همین تیپ بدنی در بسیاری از نقاط شمال افغانستان و در تپه ای به نام داشنی تپه، اطراف مرو و در غرب، در جنوب ازبکستان و در شمال و غرب تاجیکستان و در شمال افغانستان یعنی در محل غرب قدیم نیز یافت شده است، در باغ فردوس و در منطقه کرمان نیز همین گونه است که نشان دهنده قلمرو بزرگ این فرهنگ خواهد بود. می توان ادعا کرد که اینها از طریق خراسان و احتمالاً جاده ابریشم کنونی معامله می شد و در سراسر خراسان بزرگ رایج بود. با این حال، این خراسان دیرینه بوده است.

این استاد دانشگاه خاطرنشان کرد: خراسان در دوران تاریخی با ورود آریایی ها به ایران و بعدها در دوران حکومت مادها همچنان سرزمینی پرآوازه و مهم بود. در آن زمان قسمت شمالی خراسان در اختیار اشکانیان بود و قسمت جنوبی خراسان یعنی از حوالی تربت حیدریه سیستان در اختیار قومی به نام زاغارتی ها بود. از دوره زاگرتی، سنگ نگاره ها، اشیا و نشانه های زیادی کشف شده است که بر اساس این نشانه ها تقریباً می توان گذشته خراسان را ترسیم کرد. همچنین در بررسی های باستان شناسی توانستیم آثار زیادی از اقوام پارس و اشکانیان به دست آوریم و محوطه های زیادی را شناسایی کنیم.

لبافخانیکی تصریح کرد: از جمله موارد دیگری که در دل خراسان به چشم می خورد این است که خراسان خانه و اقامتگاه مقدونی هایی شد که پس از هخامنشیان به این کشور هجوم آوردند و کل ایران به ویژه خراسان بزرگ را فتح کردند و به مرکزیت تبدیل شدند. حکومت در غرب پس از مدت ها دو برادر به نام های تیرداد و اشک از دل خراسان بر ضد سلوکیان یعنی یونانیان قیام کردند و آنها را از غرب بیرون راندند و عملاً حکومت آنها را که دولتی بیگانه محسوب می شد سرنگون کردند و در واقع بر ایران مسلط شدند. و خراسان و تشکیل حکومت اشکانی که طولانی ترین دوره حکومت ایران با مدت 500 سال بود.

وی ادامه داد: اشکانیان بزرگترین قلمرو و امپراتوری را تشکیل می دهند. اشکانیان خراسانی بودند و پایتخت حکومت آنها شهر نسا بود که تا سال 1881 میلادی بخشی از خاک ایران محسوب می شد، اما در آن سال بر اساس قرارداد آخال از ایران و خراسان جدا شد. شهر نسا در حال حاضر بخشی از خاک ترکمنستان محسوب می شود.

چه فراز و نشیب هایی در دل و تاریخ خراسان بزرگ نهفته است؟/۲

جاده ابریشم زمینه ساز گسترش فرهنگ خراسان در سراسر جهان بود

این پژوهشگر و باستان شناس خراسانی افزود: نیشابور که یکی از بزرگ ترین شهرهای دوره ساسانی بود، توسط سپور اول ساسانی پایه گذاری و توسط سپور دوم ساسانی ساماندهی شد و به شهری بسیار بزرگ و مهم تبدیل شد که در دوره اسلامی نیز اهمیت داشت. ، ادامه داد، چرخید. همانطور که می دانید، حداقل از آغاز اسلام، نیشابور به مرکز فرهنگ و تمدن ایرانی اسلامی تبدیل شد و همواره به گسترش فرهنگ و تمدن بشری در مسیر جاده ابریشم کمک کرد.

لبافخانیکی با اشاره به نقش مهم و راهبردی بزرگراه ابریشم یا جاده خراسان بزرگ گفت: یکی از اتفاقات مهمی که رخ داد و تاثیر بسزایی در شکل گیری شهرهای خراسان و گسترش فرهنگ خراسان در جهان داشت. وجود جاده بزرگ شرقی یا جاده خراسان بزرگ بود که بعدها جاده ابریشم نامیده شد.

وی افزود: جاده ابریشم سراسر خراسان و از شرقی ترین تا غربی ترین نقطه خراسان را در بر می گرفت. وجود این جاده رونق شهرهای خراسان را تضمین کرده و خرید و فروش کالاهای مورد نیاز را نیز افزایش داده است. علاوه بر این، شریان اقتصادی بود که خراسان را به سایر نقاط جهان وصل می کرد و بسیار مهم بود.

شهادت امام رضا (ع) قرن سوم هجری قمری را به یکی از نقاط مهم تاریخ خراسان تبدیل کرد.

لباف خانیکی با اشاره به اهمیت قرن سوم هجری و شهادت امام رضا(ع) در تاریخ استان خراسان، تصریح کرد: خراسان همیشه جایگاه مهمی بوده است، به ویژه در قرن سوم هجری که حضرت امام زمان(عج) در واقع یکی از خلافت های عباسی در مرو محسوب می شد و خلفای عباسی به نام هارون و مامون در این خلافت حکومت می کردند. از این منظر علویان خراسان به رهبری دو تن از تحصیلکرده های ایرانی به نام های «حسن بن صحیح» و «فضل بن صحی» تلاش کردند تا حکومت و خلافت را از خاندان عباسی به خاندان علوی منتقل کنند که از جمله آن می توان به پیشنهاد علوی اشاره کرد. امام رضا ع) نقل شده است که پس از قبول این سؤال، به مرو دعوت شدند تا این حکم به ایشان تسلیم شود.

این باستان شناس ادامه داد: امام رضا (ع) پس از 2 سال اقامت در مرو در سال 203 هجری قمری برای رسمیت بخشیدن به این حکم به بغداد بازگشت تا خلافت رسما از عباسی به علوی تغییر یابد، اما متأسفانه امام سنابادی توسط مامون منصوب شد. به شهادت رسیدند و در قصری نزدیک قصر شخصی به نام «حمید بن قحطبه» در سناباد دفن شدند و از آن زمان مشهد به زیارتگاه مهمی تبدیل شد.

چه فراز و نشیب هایی در دل و تاریخ خراسان بزرگ نهفته است؟/۲

پایمال شدن فرهنگ و تمدن دیرینه خراسان توسط مغولان

لباف خانیکی با اشاره به حمله مغول به عنوان مهم ترین واقعه دوران اسلامی گفت: مهم ترین واقعه دوران اسلامی در سال های 617 و 618 هجری قمری رخ داد که باعث شد بسیاری از شهرهای استان خراسان از جمله مرو. ، سمرقند، نیشابور، سبزوار و هرات همه ویران و با خاک یکسان شدند، حمله مغولان به این سرزمین بود. مغولان مردم را کشتند و تنها بیش از 1700000 نفر در نیشابور سر بریده شدند و متأسفانه فرهنگ و تمدن دیرپای خراسان توسط بربرهای مغول لگدمال شد و شهرهای خراسان از جمله نیشابور به قدمت خود نرسید. وضعیت

چه فراز و نشیب هایی در دل و تاریخ خراسان بزرگ نهفته است؟/۲

انتهای پیام