فرهنگ و هنر

«گنبدِبازِ» نطنز؛ شاهکار معماری عصر صفوی

گیلونا / اصفهان رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری شهرستان نطنز گفت: بنای تاریخی «گنبد باز» که به دستور شاه عباس اول بر روی کوهی مرتفع ساخته شده، یکی از جاذبه های گردشگری شهرستان نطنز است. و شاهکار معماری دوران صفویه.

حسین یزدانمهر در گفت وگو با گیلونا، درباره بنای گنبد باز که بر فراز کوهی مرتفع ساخته شده است، اظهار کرد: شاهکار معماری معروف به «گنبد باز» اثری تاریخی از دوران صفویه از شاه عباس است که بر روی آن قرار گرفته است. پلانی مدور سکویی سنگی به قطر حدود 105 متر و ارتفاع حدود یک تا سه متر ساخته شده و در ارتفاع حدود دو هزار متری از سطح دریا بر بالای کوهی قرار دارد.

وی افزود: طبق نوشته مورخان، مواد لازم برای ساخت این گنبد توسط بزی که چابکی خاصی در بالا رفتن از کوه دارد حمل می کرد. از این ایوان می توان تا کیلومترها افق اطراف را رصد کرد. اختراع و ساخت ایوان به این شکل در این بنا یک شاهکار هنری است و مطابق با این اصل معروف معماری است که وحدت را ملزم کرده و در عین تحقق هدف اصلی خود به کار گرفته است، هنگامی که به کمال نهایی برسد زیبایی آن را افزایش می دهد. ساختمان و مقاومت آن

رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری شهرستان نطنز گفت: در بین مردم منطقه حکایت هایی درباره علت ساخت این گنبد و نام آن وجود دارد.

یزدانمهر گفت: در سال 1001 هجری قمری که شاه عباس اول به اردستان و نطنز رفت، یکی از بابون ها که بابون مورد علاقه شاه و معروف به «لند» بود، در جنگ با عقاب مجروح شد و پس از مدتی جان باخت. پادشاه غمگین باشد به پیشنهاد پادشاه و به دستور حاکم وقت نطنز «نجم الدین محمود بیک» این منزلگاه شریف برای دفن باز «لند» شاه ساخته شد.

وی ادامه داد: این بنا با ابعاد کاملاً متعادل به شکل بنای هشت ضلعی که قطر آن 9 متر است و فاقد بستر مسطح است و برخی از پی ها بر روی سنگ های زیرین ساخته شده است. ابعاد هر ضلع هشت ضلعی 100 سانتی متر طول، 80 سانتی متر عرض و 180 سانتی متر ارتفاع و دریچه های ارتفاع 90 سانتی متر به فاصله 30 سانتی متر بالای هر در و هر درگاه و خروجی تعبیه شده است.هوای بالای آن از بیرون به یک ایوان کوچک باز می شود. طول ایوان ها 2 در 1 و ارتفاع آن به 3 متر ختم می شود و کف ایوان ها نیز با آجر فرش شده است. در گوشه شمال غربی دارای پلکانی با 11 پله مارپیچ به سمت شرق است.

رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری شهرستان نطنز افزود: در سقف محوطه داخلی گنبد دریچه ای مدور وجود دارد که نمای داخلی گنبد و پوشش خارجی گنبد از آن نمایان است. گنبد باز می شود که از شمال غربی به جنوب شرقی به صورت مورب آسیب دیده است و دیوارهای پشت گنبد نمایان است. گنبد به خوبی نمایان است. با توجه به ریزش قسمت زیادی از سقف گنبد در گذشته و تخریب جزئی، در دهه 80 با همکاری شهرداری نطنز و میراث فرهنگی موضوع بازسازی و مرمت مهمی قرار گرفت و در چندین مرحله تقویت نیز انجام شد.

یزدانمهر با بیان اینکه ساختمان گنبد باز یکی از جاذبه های شهر نطنز است که گردشگران زیادی را به خود جذب می کند. وی خاطرنشان کرد: اخیرا با توجه به پیگیری های انجام شده از سوی دوستداران میراث فرهنگی، پاکسازی و حذف آثار نسخه های خطی ناهمگون در این بنای ارزشمند انجام شد که چهره این اثر را مخدوش کرده بود.

بنای تاریخی گنبدباز به شماره 644 در تاریخ 22 فروردین 1346 در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید.

انتهای پیام