حقوق و دستمزد در شرکت های تولیدی
مدیریت دقیق حقوق و دستمزد در شرکت های تولیدی، نه تنها یک ضرورت قانونی، بلکه عاملی حیاتی در تعیین بهای تمام شده محصول و حفظ مزیت رقابتی است. پیچیدگی های مرتبط با این حوزه، از جمع آوری اطلاعات کارکرد تا ثبت های حسابداری صنعتی، مستلزم دانش و مهارت تخصصی است. این فرآیندها، اگرچه در ظاهر شبیه به سایر کسب وکارها به نظر می رسند، اما در محیط تولیدی، به دلیل تأثیر مستقیم بر هزینه های تولید و بهای تمام شده، دارای ظرایف و چالش های منحصربه فردی هستند. درک صحیح و مدیریت کارآمد حقوق و دستمزد، مدیران مالی و حسابداران صنعتی را قادر می سازد تا با اطمینان از رعایت کامل الزامات قانونی، بهای تمام شده محصولات را به درستی تحلیل و کنترل کنند و در نهایت، به سودآوری و پایداری کسب وکار کمک شایانی نمایند.
تعریف و تمایز مفاهیم کلیدی در حقوق و دستمزد شرکت های تولیدی
در ادبیات مالی و حسابداری، اغلب واژه های حقوق و دستمزد به صورت مترادف به کار می روند، اما در یک شرکت تولیدی، تمایز این دو می تواند در تخصیص هزینه ها و محاسبه بهای تمام شده اهمیت پیدا کند. به طور کلی، دستمزد (Wage) معمولاً به مبالغی اطلاق می شود که بر اساس ساعت، روز، هفته یا به صورت کارمزدی و بر مبنای تولید به کارکنان تولیدی پرداخت می گردد. در مقابل، حقوق (Salary) پرداخت ثابتی است که به طور منظم و در فواصل زمانی معین (مثلاً ماهانه) و در ازای خدمات مدیریت، کارهای دفتری، یا سایر وظایف غیرتولیدی به کارکنان پرداخت می شود.
دستمزد مستقیم و غیرمستقیم: نقش حیاتی در بهای تمام شده
یکی از مهم ترین تمایزات در حسابداری حقوق و دستمزد شرکت های تولیدی، تفکیک دستمزد به دو دسته مستقیم و غیرمستقیم است. این تفکیک، سنگ بنای محاسبه دقیق بهای تمام شده محصولات را تشکیل می دهد:
- دستمزد مستقیم:این دسته شامل حقوق و مزایای پرسنلی است که به طور مستقیم روی تولید یک محصول یا ارائه یک خدمت تولیدی فعالیت دارند و حضور آن ها برای ساخت محصول ضروری و قابل ردیابی است. به عبارت دیگر، بدون این نیروی کار، محصول تولید نمی شود یا محصول نهایی شکل نمی گیرد. هزینه های دستمزد مستقیم، مستقیماً به حساب کالای در جریان ساخت (Work-in-Process) منظور شده و بخشی از بهای اولیه محصول را تشکیل می دهند.
به عنوان مثال، دستمزد اپراتور دستگاه پرس، کارگر خط مونتاژ، یا جوشکاری که مستقیماً بر روی محصول نهایی کار می کند، دستمزد مستقیم محسوب می شود. در آموزش حسابداری صنعتی، تاکید ویژه ای بر چگونگی تخصیص صحیح این هزینه ها برای محاسبه دقیق بهای تمام شده وجود دارد. - دستمزد غیرمستقیم:حقوق و مزایای پرسنلی که به صورت غیرمستقیم در فرآیند تولید نقش دارند و مستقیماً به یک واحد محصول قابل انتساب نیستند، در این دسته قرار می گیرد. این هزینه ها، گرچه برای حمایت از فرآیند تولید ضروری هستند، اما مستقیماً در ساخت محصول دخالت ندارند. دستمزدهای غیرمستقیم، جزئی از هزینه های سربار ساخت محسوب می شوند و از طریق مکانیزم تخصیص سربار، به محصولات سرشکن می گردند.
نمونه های دستمزد غیرمستقیم عبارتند از: حقوق مدیر تولید، نگهبان کارخانه، سرپرست سالن تولید، کارکنان بخش نگهداری و تعمیرات ماشین آلات، کارکنان کنترل کیفیت یا آشپزخانه کارخانه. درک این تمایز برای تاثیر حقوق بر بهای تمام شده و تصمیم گیری های مدیریتی بسیار حیاتی است.
اجزا و مولفه های اصلی حقوق و دستمزد بر اساس قانون کار و تأمین اجتماعی ایران
محاسبه حقوق و دستمزد در شرکت های تولیدی مستلزم شناخت کامل اجزا و مولفه های آن بر اساس قوانین کار و تأمین اجتماعی جمهوری اسلامی ایران است. این مولفه ها شامل مزد و حقوق پایه، مزایای مستمر و غیرمستمر، و کسورات قانونی و توافقی هستند.
مزد و حقوق پایه
مزد یا حقوق پایه، مبلغ ثابتی است که به ازای ساعت، روز، یا ماه کار، بر اساس قرارداد کار و با رعایت حداقل های قانونی تعیین شده توسط شورای عالی کار، به کارگر یا کارمند پرداخت می شود.
مزایای مستمر و غیرمستمر
این مزایا به دو دسته اجباری و اختیاری تقسیم می شوند:
- مزایای اجباری (مستمر و غیرمستمر):
حق مسکن، بن کارگری، حق اولاد، کمک هزینه خواربار:این مزایا به صورت ماهانه و بر اساس مصوبات دولت و قانون کار به کارکنان تعلق می گیرد. حق اولاد به تعداد فرزندان (تا سقف سه فرزند) و با داشتن سابقه بیمه معین پرداخت می شود.
- اضافه کاری، شب کاری، نوبت کاری، جمعه کاری:
محاسبه این موارد از جمله بخش های مهم و پیچیده آموزش حسابداری حقوق و دستمزد است. اضافه کاری به ازای هر ساعت کار اضافی، با نرخ ۱.۴ برابر دستمزد عادی محاسبه می شود. شب کاری (کار بین ساعات ۱۰ شب تا ۶ صبح) با نرخ ۱.۳۵ برابر دستمزد عادی و جمعه کاری (کار در روز تعطیل هفتگی) با نرخ ۱.۴ برابر دستمزد عادی به همراه حق تعطیل کاری پرداخت می گردد. نوبت کاری نیز بسته به نوع نوبت (صبح، عصر، شب یا ترکیبی) دارای فوق العاده های متفاوتی است. - حق مأموریت:در صورتی که کارمند برای انجام کار به مسافتی بیش از ۵۰ کیلومتر از محل کار اصلی اعزام شود و یا مجبور به اقامت شبانه باشد، حداقل معادل یک روز حقوق پایه به عنوان حق مأموریت به وی پرداخت می شود.
- مزایای پایان خدمت:
عیدی و پاداش پایان سال:به میزان دو ماه آخرین حقوق پایه، مشروط به رعایت حداکثر سه ماه حداقل دستمزد قانون کار، به کارکنان پرداخت می شود.
- سنوات خدمت (حق پایان کار):معادل یک ماه آخرین حقوق پایه به ازای هر سال سابقه کار، در زمان قطع همکاری به کارمند پرداخت می شود.
روش های محاسبه و پرداخت دستمزد در شرکت های تولیدی
شرکت های تولیدی برای محاسبه حقوق کارگران تولیدی و پرداخت دستمزد، بسته به نوع فعالیت، سیاست های داخلی و شرایط تولید، از روش های مختلفی استفاده می کنند. این روش ها می توانند بر تاثیر حقوق بر بهای تمام شده و بهره وری نیروی کار تأثیر چشمگیری داشته باشند.
دستمزد روزمزد و ساعتی
- دستمزد روزمزد:در این روش، دستمزد کارگران بر اساس ۸ ساعت کار عادی روزانه محاسبه و پرداخت می شود، بدون توجه به میزان تولید یا نتیجه کار انجام شده. این روش برای کارهایی که اندازه گیری تولید فردی دشوار است یا فرآیند تولید ثابت و روتین دارد، مناسب است.
- دستمزد ساعتی:این روش مشابه روزمزد است اما برای کارگران موقت، پاره وقت یا در مواقعی که نیاز به انعطاف پذیری بیشتر در ساعات کار است، کاربرد دارد. دستمزد بر اساس تعداد ساعات کارکرد محاسبه می شود.
دستمزد کارمزدی (قطعه کاری)
در روش کارمزدی، حقوق و دستمزد کارگران برای انجام کارهای معین (تولید تعداد مشخصی قطعه یا محصول) محاسبه و پرداخت می گردد، و مدت زمان انجام کار، اهمیت کمتری دارد. این روش می تواند مشوقی برای افزایش تولید و بهره وری باشد، اما نیازمند سیستم های دقیق اندازه گیری تولید و کنترل کیفیت است.
طرح های کارمزدی می توانند به طور قابل توجهی بر افزایش انگیزه تولید در کارخانه ها تأثیر بگذارند، اما باید با استانداردهای واقع بینانه و مکانیزم های کنترل کیفیت همراه باشند.
دستمزد ترکیبی یا طرح های تشویقی
این روش ترکیبی از دستمزد روزمزد (یا ساعتی) و کارمزدی است. در اغلب طرح های تشویقی، یک حداقل دستمزد ثابت (ساعتی یا ماهانه) به کارگران پرداخت می شود تا زمانی که تولید آن ها به میزان استاندارد تعیین شده برسد. در صورتی که تولید از میزان استاندارد تجاوز کند، کارگر از پاداش های تشویقی بهره مند می شود. این طرح ها با هدف افزایش بهره وری، کاهش بهای تمام شده واحد محصول و افزایش درآمد کارکنان طراحی می شوند و مجتمع فنی تهران در دوره های آموزش حسابداری خود، به جزئیات طراحی و اجرای این طرح ها می پردازد.
مراحل گام به گام حسابداری حقوق و دستمزد در شرکت های تولیدی
حسابداری حقوق و دستمزد در یک واحد تولیدی، فرآیندی دقیق و چند مرحله ای است که از جمع آوری اطلاعات شروع شده و تا محاسبه خالص قابل پرداخت ادامه می یابد.
۱. جمع آوری اطلاعات کارکرد پرسنل
اولین گام، جمع آوری دقیق و مستند اطلاعات مربوط به کارکرد هر پرسنل تولیدی است:
- کارت های حضور و غیاب:این کارت ها (الکترونیکی یا دستی) اطلاعات مربوط به زمان ورود و خروج، مرخصی، غیبت و اضافه کاری را ثبت می کنند.
- کارت اوقات کار (Job Card):این کارت به ویژه در حسابداری صنعتی اهمیت حیاتی دارد. در این کارت، ساعات کار انجام شده توسط هر کارگر بر روی هر سفارش تولیدی یا در هر مرکز هزینه ثبت می شود. این اطلاعات برای تخصیص دستمزد مستقیم به محصول و دستمزد غیرمستقیم به سربار ساخت ضروری است.
- مدارک مربوط به مرخصی، غیبت، اضافه کاری، حق مأموریت و سایر مزایا.
۲. محاسبه حقوق و دستمزد ناخالص
پس از جمع آوری اطلاعات، کلیه اقلام حقوق و مزایای مشمول و غیرمشمول بیمه و مالیات برای هر کارمند محاسبه می شود. این شامل حقوق پایه، مزایای اجباری، اضافه کاری، نوبت کاری، پاداش ها و سایر دریافتی هاست. آموزش حسابداری حقوق و دستمزد به شما کمک می کند تا این محاسبات را به درستی انجام دهید.
۳. محاسبه کسورات حقوق و دستمزد
کسورات به دو دسته اصلی تقسیم می شوند:
- کسورات قانونی:
مالیات حقوق:بر اساس جدول مالیاتی سالانه و با لحاظ معافیت های قانونی محاسبه می شود.
- سهم بیمه تأمین اجتماعی کارکنان:معمولاً ۷ درصد از حقوق و مزایای مشمول بیمه، سهم کارکنان است.
- کسورات توافقی / سایر:اقساط وام، مساعده، پس انداز، جریمه ها، و هر گونه کسورات دیگری که با توافق کارمند یا بر اساس مقررات شرکت اعمال می شود.
۴. محاسبه حقوق و دستمزد خالص قابل پرداخت
در نهایت، با کسر مجموع کسورات از حقوق و دستمزد ناخالص، مبلغ خالص قابل پرداخت به هر کارمند به دست می آید. این مبلغ، همان وجهی است که در پایان ماه به حساب بانکی کارمندان واریز می شود.
ثبت های حسابداری حقوق و دستمزد در حسابداری صنعتی
سند حسابداری حقوق و دستمزد در شرکت های تولیدی دارای تفاوت های بنیادین با حسابداری بازرگانی است، به ویژه در مورد نحوه برخورد با دستمزد مستقیم. در حسابداری صنعتی، حقوق و مزایای پرسنل تولیدی (دستمزد مستقیم) به جای اینکه مستقیماً به حساب هزینه برود، به حساب کالای در جریان ساخت منتقل می شود.
تفاوت بنیادین با حسابداری بازرگانی
در شرکت های بازرگانی و خدماتی، بخش عمده حقوق و دستمزد مستقیماً به عنوان هزینه در صورت سود و زیان ثبت می شود. اما در حسابداری صنعتی، دستمزد مستقیم که مستقیماً به تولید محصول مرتبط است، به عنوان بخشی از بهای تمام شده محصول به حساب «کار در جریان ساخت» بدهکار می شود. دستمزد غیرمستقیم نیز به حساب «کنترل سربار ساخت» بدهکار می شود.
ثبت سند حقوق و دستمزد اصلی (تاریخ آخرین روز ماه)
برای ثبت سند حسابداری حقوق صنعتی، سرفصل های زیر مورد استفاده قرار می گیرند:
بدهکار:
- حساب کنترل کار در جریان ساخت (بابت دستمزد مستقیم پرسنل تولید)
- حساب کنترل سربار ساخت (بابت دستمزد غیرمستقیم تولید)
- حساب هزینه حقوق و دستمزد (بابت پرسنل اداری و فروش)
بستانکار:
- حقوق و دستمزد پرداختنی (مبلغ خالص قابل پرداخت به کارکنان)
- مالیات حقوق پرداختنی (سهم کارکنان)
- بیمه تأمین اجتماعی پرداختنی (سهم کارکنان)
- وام کارکنان پرداختنی / مساعده پرداختنی و سایر کسورات
ثبت سند سهم کارفرما از بیمه و مزایای جانبی
سهم کارفرما در بیمه تأمین اجتماعی (۲۳ درصد از حقوق و مزایای مشمول بیمه) و سایر مزایای مرتبط با نیروی کار نیز باید ثبت شود. این هزینه برای پرسنل تولیدی (غیرمستقیم) به سربار و برای پرسنل اداری و فروش به هزینه حقوق و دستمزد اضافه می شود.
بدهکار:
- کنترل سربار ساخت (بابت سهم کارفرما از بیمه دستمزد غیرمستقیم تولید)
- هزینه حقوق و دستمزد (بابت سهم کارفرما از بیمه پرسنل اداری و فروش)
بستانکار:
- بیمه تأمین اجتماعی پرداختنی (سهم کارفرما)
ثبت مساعده و وام کارکنان
مساعده یا علی الحساب حقوق در زمان پرداخت و قبل از صدور سند حقوق و دستمزد ثبت می شود. در زمان ثبت سند حقوق، این مبلغ از خالص قابل پرداخت کسر می گردد.
نمونه ثبت سند پرداخت مساعده:
حساب های دریافتنی – مساعده / نقد و بانک (بدهکار / بستانکار)
نمونه ثبت سند پرداخت وام:
وام کارکنان / نقد و بانک (بدهکار / بستانکار)
سپس، اقساط ماهانه وام در زمان محاسبه حقوق به عنوان کسورات از حقوق خالص کسر شده و به حساب وام کارکنان بستانکار می شود.
تخصیص هزینه های دستمزد به مراکز هزینه و سفارشات تولیدی
یکی از پیچیدگی های اصلی آموزش حسابداری حقوق و دستمزد در شرکت های تولیدی، تخصیص دقیق هزینه های دستمزد مستقیم و غیرمستقیم به مراکز هزینه یا سفارشات تولیدی است. این تخصیص با استفاده از کارت های اوقات کار، گزارشات تولید و سیستم های نرم افزاری صورت می گیرد. این کار برای تاثیر حقوق بر بهای تمام شده و تصمیم گیری های استراتژیک مدیریت ضروری است.
تأثیر حقوق و دستمزد بر بهای تمام شده محصولات و تصمیم گیری های مدیریتی
حقوق و دستمزد، به عنوان یکی از مهم ترین و گاه بزرگ ترین اجزای هزینه ای در شرکت های تولیدی، تأثیری مستقیم و چشمگیر بر بهای تمام شده محصولات و در نتیجه بر سودآوری و رقابت پذیری شرکت دارد. درک عمیق این تأثیر برای مدیران مالی، حسابداران صنعتی و صاحبان کسب وکار حیاتی است.
چگونگی تأثیر دستمزد مستقیم بر بهای اولیه و دستمزد غیرمستقیم بر سربار
همانطور که پیشتر گفته شد، دستمزد مستقیم به طور مستقیم وارد حساب کار در جریان ساخت شده و بهای اولیه محصول را تشکیل می دهد. هرگونه نوسان یا عدم کارایی در این بخش، مستقیماً بر بهای تمام شده و قیمت گذاری محصولات اثر می گذارد. از سوی دیگر، دستمزد غیرمستقیم به همراه سایر هزینه های سربار ساخت، از طریق یک نرخ جذب سربار به محصولات تخصیص می یابد. مدیریت ناکارآمد دستمزدهای غیرمستقیم می تواند سربار تولید را افزایش داده و در نتیجه، بهای تمام شده واحد محصول را بالا ببرد.
تخصیص دقیق این هزینه ها، به مدیران امکان می دهد تا:
- آنالیز سودآوری محصول:دقیقاً بدانند هر محصول چه میزان سودآوری واقعی دارد.
- قیمت گذاری صحیح:با آگاهی از هزینه های واقعی، قیمت گذاری رقابتی و سودآور انجام دهند.
- تصمیم گیری های تولیدی: در مورد ادامه تولید یک محصول، برون سپاری بخشی از فرآیند، یا تغییر در تکنولوژی تولید، با اطلاعات دقیق تری تصمیم گیری کنند.
نقش مدیریت کارآمد حقوق و دستمزد در کنترل هزینه ها و افزایش رقابت پذیری
یک سیستم مدیریت حقوق و دستمزد تولید کارآمد، نه تنها از رعایت قوانین اطمینان حاصل می کند، بلکه ابزاری قدرتمند برای کنترل هزینه ها است. بهینه سازی فرآیندهای پرداخت، کاهش خطاهای محاسباتی، و اجرای طرح های تشویقی مناسب، می تواند به افزایش بهره وری و در نهایت کاهش بهای تمام شده واحد محصول کمک کند. این امر به شرکت های تولیدی اجازه می دهد تا با قیمتی رقابتی تر وارد بازار شوند و سهم بازار خود را افزایش دهند. بسیاری از متخصصان آموزش حسابداری در مجتمع فنی تهران به اهمیت این مسئله تاکید می کنند.
چالش ها و راهکارهای مدیریت حقوق و دستمزد در شرکت های تولیدی
مدیریت حقوق و دستمزد در شرکت های تولیدی، به دلیل ماهیت پیچیده عملیات، حجم بالای نیروی کار و ضرورت رعایت دقیق قوانین، با چالش های متعددی روبرو است. شناخت این چالش ها و یافتن راهکارهای مناسب برای آن ها، به بهبود کارایی و کاهش ریسک های مالی کمک می کند.
مواجهه با تغییرات قوانین و بخشنامه ها
قوانین کار، تأمین اجتماعی و مالیاتی در ایران همواره در حال تغییر و به روزرسانی هستند. عدم آگاهی و رعایت این تغییرات می تواند منجر به جریمه های سنگین برای شرکت شود. راهکار اصلی، به روزرسانی مداوم دانش حسابداران و مدیران مالی از طریق شرکت در دوره های تخصصی آموزش حسابداری و استفاده از منابع معتبر است.
مدیریت پیچیدگی شیفت ها و اضافه کاری های متعدد
شرکت های تولیدی اغلب دارای سیستم های شیفتی و اضافه کاری های گسترده هستند که محاسبه دقیق حقوق و مزایا را پیچیده می کند. استفاده از سیستم های حضور و غیاب مکانیزه و نرم افزار حقوق و دستمزد تولیدی مناسب، می تواند این فرآیند را تسهیل کند.
انتخاب و پیاده سازی نرم افزارهای حقوق و دستمزد مناسب
امروزه، استفاده از نرم افزارهای تخصصی حقوق و دستمزد برای شرکت های تولیدی بزرگ و متوسط اجتناب ناپذیر است. این نرم افزارها نه تنها دقت محاسبات را افزایش می دهند، بلکه امکان گزارش گیری دقیق و رعایت قوانین را نیز فراهم می کنند. در انتخاب نرم افزار باید به قابلیت یکپارچگی با سیستم حسابداری صنعتی، پشتیبانی از قوانین ایران و سادگی کاربری توجه کرد.
| چالش های اصلی | راهکارهای پیشنهادی |
|---|---|
| تغییرات مداوم قوانین | به روزرسانی دانش و شرکت در دوره های تخصصی (مانند دوره های آموزش حسابداری حقوق و دستمزد در مجتمع فنی تهران) |
| پیچیدگی شیفت ها و اضافه کاری | استفاده از سیستم های حضور و غیاب مکانیزه و نرم افزارهای تخصصی |
| دقت و کنترل داخلی | استقرار سیستم های کنترل داخلی قوی، بازنگری دوره ای فرآیندها |
| تأثیر بر بهای تمام شده | تخصیص دقیق دستمزد مستقیم و غیرمستقیم، تحلیل مستمر هزینه ها |
دقت و کنترل داخلی
خطاهای انسانی در محاسبه حقوق و دستمزد می تواند منجر به نارضایتی کارکنان، مسائل حقوقی و ضررهای مالی شود. استقرار سیستم های کنترل داخلی قوی، مانند بازبینی دو مرحله ای محاسبات و استفاده از چک لیست ها، ضروری است.
بهینه سازی هزینه ها
مدیریت هوشمندانه هزینه های حقوق و دستمزد به معنای کاهش غیرمنطقی نیست، بلکه به معنای یافتن راه هایی برای افزایش بهره وری و کاهش اتلاف است. طراحی طرح های تشویقی که به افزایش تولید و کیفیت منجر شوند، استفاده بهینه از نیروی کار و کاهش اضافه کاری های غیرضروری، از جمله راهکارهای بهینه سازی هزینه ها هستند.
سوالات متداول
چگونه می توان هزینه های حقوق و دستمزد را در شرکت تولیدی بهینه کرد بدون اینکه به کیفیت نیروی کار آسیب برسد؟
برای بهینه سازی هزینه های حقوق و دستمزد بدون افت کیفیت، باید بر روی افزایش بهره وری، طراحی طرح های تشویقی متناسب با اهداف تولید، مدیریت مؤثر ساعات کاری و استفاده بهینه از نیروی کار تمرکز کرد. این راهکارها با هدف کاهش ضایعات، افزایش کارایی و در نهایت کاهش بهای تمام شده واحد محصول به کار گرفته می شوند.
چه تفاوت های عمده ای در ثبت سند حقوق و دستمزد بین یک شرکت خدماتی و یک شرکت تولیدی با حجم تولید بالا وجود دارد؟
تفاوت اصلی در این است که در شرکت تولیدی، دستمزد مستقیم (کارگران خط تولید) به عنوان بخشی از بهای تمام شده محصول به حساب کار در جریان ساخت بدهکار می شود، در حالی که در شرکت خدماتی، عمده حقوق و دستمزد مستقیماً به حساب هزینه خدمات بدهکار می گردد. دستمزد غیرمستقیم نیز در تولید به سربار ساخت منتقل می شود.
آیا استفاده از نرم افزارهای حقوق و دستمزد برای شرکت های تولیدی کوچک نیز ضروری است یا اکسل کفایت می کند؟
برای شرکت های تولیدی کوچک، هرچند اکسل می تواند برای شروع کافی باشد، اما با افزایش حجم عملیات و تعداد کارکنان، استفاده از نرم افزارهای تخصصی حقوق و دستمزد ضروری می شود. این نرم افزارها دقت را افزایش داده، زمان را کاهش داده و ریسک خطاهای قانونی را به حداقل می رسانند و قابلیت هایی مانند آموزش حسابداری حقوق و دستمزد را بهبود می بخشند.
در صورت بروز اختلاف با کارگر در خصوص محاسبه حقوق و دستمزد، مرجع قانونی رسیدگی کجاست و چه مراحلی باید طی شود؟
در صورت بروز اختلاف در خصوص محاسبه حقوق و دستمزد، مرجع قانونی اولیه، اداره کار و امور اجتماعی است. مراحل شامل ارائه شکایت کتبی، تشکیل جلسه سازش، و در صورت عدم توافق، ارجاع به هیئت های تشخیص و حل اختلاف است که بر اساس قوانین کار به موضوع رسیدگی می کنند.
چگونه می توانیم مطمئن شویم که تمام قوانین و مقررات مربوط به حقوق و دستمزد (بیمه، مالیات، قانون کار) در یک واحد تولیدی به درستی رعایت شده است؟
برای اطمینان از رعایت کامل قوانین، لازم است به طور مداوم دانش حسابداران و مدیران مالی به روزرسانی شود، از نرم افزارهای حقوق و دستمزد استاندارد استفاده گردد، فرآیندهای داخلی به دقت مستند شوند و حسابرسی های داخلی و خارجی منظم انجام شود. شرکت در دوره های آموزش حسابداری و مشورت با کارشناسان مجتمع فنی تهران نیز بسیار کمک کننده است.